Inicjatywa Lokalna: zróbmy to razem(mieszkańcy + lokalny samorząd)
Masz pomysł na coś potrzebnego w Twojej okolicy: ławki, zieleń, odświeżenie świetlicy, mały remont, wydarzenie sąsiedzkie, działania dla dzieci?
Inicjatywa Lokalna to narzędzie, dzięki któremu mieszkańcy mogą zrobić to wspólnie z gminą/miastem — w partnerstwie: mieszkańcy wnoszą pracę/zaangażowanie, a lokalny samorząd dokłada wsparcie organizacyjne i zasoby.
To nie jest „kolejny konkurs” ani „budżet do wydania”. To model współpracy: obie strony dokładają coś od siebie.
Czym jest Inicjatywa Lokalna i dla kogo?
Inicjatywa Lokalna to forma współpracy mieszkańców z lokalnym samorządem przy realizacji ważnych dla społeczności zadań publicznych. Kluczowe jest to, że mieszkańcy nie tylko zgłaszają pomysł, ale również uczestniczą w realizacji i biorą odpowiedzialność za swoje deklaracje.
Dla kogo to jest Inicjatywa Lokalna?
- dla mieszkańców małych gmin (np. 5–20 tys. mieszkańców),
- dla mieszkańców miast do ok. 100 tys. (także tam, gdzie jest budżet obywatelski),
- dla osób, które chcą działać realnie, a nie tylko „złożyć projekt i czekać”.
Kto może złożyć wniosek?
W praktyce wystarczy niewielka grupa inicjatywna (np. 1–5 osób). Nie trzeba być fundacją ani stowarzyszeniem — choć można działać także przez NGO.
Wniosek ma być zrozumiały i konkretny: co, gdzie, kiedy, dla kogo, jakie koszty i jaki wkład mieszkańców.
Co można zrobić w ramach Inicjatywy Lokalnej? (przykłady)
Najczęściej to rzeczy „blisko ludzi”:
- małe remonty i porządki (świetlica, przystanek, skwer),
- ławki, zieleń, nasadzenia, mała infrastruktura,
- sport i rekreacja (boisko, trasa spacerowa/rowerowa),
- integracja i sąsiedzkie wydarzenia,
- warsztaty i działania edukacyjne dla dzieci i młodzieży.
Jak to działa – w 5 krokach
- Zbierzcie 1–5 osób i doprecyzujcie pomysł.
- Opiszcie: zakres, miejsce, termin, orientacyjny koszt.
- Określcie wkład mieszkańców: praca społeczna / rzeczy / czasem wkład finansowy.
- Złóżcie wniosek w urzędzie gminy/miasta (kancelaria / eDoręczenia).
- Jeśli wniosek przejdzie ocenę, dopracowujecie szczegóły z urzędem (harmonogram, kosztorys, podział zadań) i realizujecie.
Inicjatywa Lokalna vs Budżet Obywatelski vs Fundusz sołecki – co wybrać?
INICJATYWA LOKALNA
Decyzja:
Wkład mieszkańców:
Wymagany (praca, rzeczy, czas)
Skala:
Lokalne, konkretne działania
Rodzaj wsparcia:
Funansowanie z budżetu miasta/gminy (bez gotówki)
BUDŻET OBYWATELSKI
Decyzja:
Wkład mieszkańców:
Skala:
Projekty dzielnicowe lub ogólnomiejskie
Rodzaj wsparcia:
Funansowanie z budżetu miasta
FUNDUSZ SOŁECKI
Decyzja:
Wkład mieszkańców:
Skala:
Działania w sołectwie
Rodzaj wsparcia:
Środki z budżetu gminy
W skrócie: to nie konkurencja. To trzy różne narzędzia — czasem najlepszy efekt daje użycie więcej niż jednego.
Najważniejsze: czy w Twojej gminie/miasto w ogóle da się złożyć Inicjatywę Lokalną?
Żeby Inicjatywa Lokalna działała w praktyce, rada gminy/miasta musi mieć uchwałę, która określa tryb i kryteria oceny wniosków. To obowiązek wynikający z przepisów — a brak uchwały blokuje mieszkańcom realne korzystanie z narzędzia. Masz Głos – „Obowiązek podjęcia uchwały”
NIK wskazywał też przypadki braku takich uchwał i mylenia IL z innymi narzędziami. NIK
Jak sprawdzić w 3 minuty:
- wejdź na BIP gminy/miasta i wyszukaj „inicjatywa lokalna” + „uchwała”,
- zadzwoń do urzędu i poproś o numer/link do uchwały,
- zapytaj radnego/sołtysa czy temat był procedowany.
Co możesz zrobić, jeśli uchwały nie ma?
- Rozmowa – zapytaj wójta/burmistrza/prezydenta i radnych, kiedy uchwała zostanie przygotowana.
- Wniosek do rady gminy/miasta – złóż pisemny wniosek o podjęcie uchwały.
- Skarga do wojewody – jeśli rada nie podejmuje działań, możesz złożyć skargę na bezczynność (to krok „twardszy”, ale bywa konieczny).
Pliki do pobrania
Dla ułatwienia przygotowaliśmy gotowe wzory pism do pobrania (poniżej).
